МЭРГЭН ХҮН

mongol oron gej 3saya hurehgui hun amtai, 40 saya maltai, 1saya 500000 havtgai durvuljin gazartai, oyutolgoi, 5n tolgoi, erdenet geed l delhiid gaihagdsan tom tom orduudtai, alt, zes, mungu, tumur, pospor, uran, gazriin tos geed gazaraas gardag yu l baidagiin bugd gardag, zud gej tsas orohoos uur baigaliin gamshig tohioldoh ersdel baga jiliin 365 honogiin barag 300-d ni tenger ni tselmeg baidag, an amitan urgamaltai (tsagaan zeer gehed l heden myangaaraa tal nutagt ni belchij baidag yaag afric shig) geed toochood baival busad ornuudiig bodvol ug ni saihan oron baidag harin humuusiig ni harahaar tenger gazar shig yalgaatai ihenh ni yaduu doroi zarim ni barag hunii gehees nohoin amidralaar amidarch yavhad tsuun heseg ni delhiin hemjeend hurungu mungutei boltsjee. zamiin bugluruu, agaariin bohirdol, gemt hereg, baigaltai hair gamgui haritsah geed sul taluud ch bas ih baidag. tiimees mergen uhaanaar zarim neg zuil deer sanalaa heleheer shiidlee.

                                                                          baigali

zambaraagui, hyanaltgui litsenzuud, hunii buruutai uil ajillagaa, zergees gol us bohirdoh, himiin hort bodisoor hurs bohirdoh, baigal unagan baidlaa aldah tsuljilt geh met surug ur dagavruud garch bna. gazart yu l baina uhaj tunhuj sendiichilj himiin hort bodisoor bumbugduj mungunuus bolj gadaad dotoodiin kompaniud uuliig tal taliig tam bolgosoor ovoo heden jil bolloo uunii orond hyazgaartaigaar baigaliin shavhagddag bayalgiig zuv ashiglaj heden tom orduudaa hatuu hyanalttai ashiglaj busad end tend goliin us . mod, uul bohirduulj uhaj tunhuud bgaa jijig litsenzuudiig tsutsalj baigalaa heveer ni hadgalmaar l bna daa deer ni nooluurnaas bolj ene olon yamaa mgl-d yamar hereg bnaa chononoos ilvv uvs urgamald haltai amitan yadaj bhad samnasan nooluuriig ni hyatduud munguur zodood avaad yavchihna tegeed nooluur ch baihgui, uvs ch baihgui busad mal ni havar chadhiigeed duusch bgam daa olson heden tsaasaar ni hotod surdag oyutan nertei huuhdvvd ni podvaliin heden baraar borgio uuj bujiglej baigaad l duusch baigaan yur ni heden saihan tom ordtoi teriigee l ashigladag heden saihan tom hottoi ter ni yag jinhene hot shig tendee hun am ni tuvluruud busad gazar ni yaag huduuguuruu hooson baival zugeerdee huduu hoosorloo l geh yum hooson l bj baig l dee hunees uur baigaliig baliartuuldag amitan bh bish hun bhgui l baival baigali baigalaaraa l bainashd zaaval sum gej bh yostoich yumu sumiig hugjuulj ch yaahavdee buur baihgui bolgochihvol hot ni jinhene hot shig hotoos garanguut  hun ch bhgui hooson jinhene huduu ongon zerleg baigaltai baival goyo bishvv harin yamaan deer bol tatvaraar hyazgaarlah ni deer baihaa

                                                                       zamiin bugluruu

huuchin mashinii tsugluulga shig hotoor bugluruh yavdag segnuudiig onoor ni zaaglaad hotod yavahiig ni horiglood, orj ireh mashinii tatvariig nileen undur bolgoh heregtei baihaa mungutei hun ni l mashinaa avaad benzinee hiigeed yavna biz harin niitiin teevree mash saihan bolgoh heregtei tom tom shin avtobusnuudtai teriigee bainga ugaadag jolooch duremt huvtsastai zangiatai yavdag bol buur dogi deer ni ene olon gerlen dohiotoi zamuudiig dooguur ni hundiilj nuhen guur mayagaar baingiin hudulguund oruulaad 1-r horoolliin ayulguin geheesee er zorigiin toirgiig jinhene 4n zam bolgoson ni deer baihaa tegvel bugluruu arai l gaigui boloh baih ene bugluunuus bol turgenii mashind olon hun amia aldaj, gal komandiin mashin olon ailiig shatad duussaniih ni daraa ochij, olon olon hundrel garch baigaa baihaa.

                                                                     hotiin  utaa

utaanaas salahiin tuld ene olon ger horoolol deer barilga barij duustal heden 100n jil bolno baihdaa ali ch ulsad ger horoolol baidag harin tuunii orond shaltgaaniig ni oloh heregtei baih. nuursiig tuuhiigeer ni tuldeg, har tsaas hog geed yuch hamaagui tulj dulaatsaj hool undaa hiidgees bolood baih shig baigaa. nuursnees gaz,tulsh, huher geed zunduu yum gargadag yum gesen tom ord gazariin hajuud gaznii uildver baiguulaad ger horoolliin dund taraah tseguudiig bairluulaad teruugeeree irgediig hyamdhan hangaval hen hendee ashigtai yum boloh baihdaa gazaar hooloo hichihne, shalaa halaachihna hyamdhan, tseverhen, bas utaagui

                                                                       bolovsrol

iim tsuuhun hun amtai jijighen hotod 200 garui ih deed surguulitai, zarim ni barag 10 20 oyutantai tureesiin bairtai deed surguuli ch baidag gesen. uunees bolood chanargui hangaltgui deed bolovsroltoi, diplomtoi, tom tom yum yarisan chaddag yum baihgui erdemgui erdemted bolj baina. uneheer chadaltai ni shalgaltaa uguud heden chanartai surguulidaa tulburuu tuluud suraad uldsen ni saihan mashin zasaad, barilga deer ajlaad ch yumu amidrahgui bol turuus tulburiig ni tulnu ch gej bh shig oyun uhaangui oyutan nertei arhichdiig davraasaar baital deed bolovsrol diplom yamarch une tsenegui zuil bolj baina daa ajild ch avahgui tsag hugatsaa, mungunii garz hiij sursan ch yumgui nuhdvvd l ihesch baina

                                                                       business

horoololiin delguuruud, zahuud, shine shine barigdsan tom tom delguuruud yuugaar duurch baina geheer hujaa baraagaar l languugaa duurgeed baidag urdaas hamag yuma zuuguud ediin zasgiin huvid barag haraat boljee. mongoloos baigaliin bayalag, maliin garaltai tuuhii ed, hamag bayalag ni hujaaruu udur shunugui ursaad baidag hyatdaas bolohoor orond ni chanargui baraa , huvtsas ,ed zuils, jims hunsnii nogoo orj ireed l baidag ene ercheeree baival yamar ur dun garah ni todorhoi.uuniig uurchluh arga gevel undesniihee uildveruudiig demjij ajillah l heregtei baina daa dotooddoo uildverleh bolomjtoi zuilsiin importiin tatvariig ni nemj harin mgl-d uildverlej baigaa kompaniudaa ehnii heden jil hul deeree zogstol ni tatvariin hungulult uzuulj aajmaar baga bagaar nemeh argaar demjih heregtei baihaa tegsaenii daraa l delguur hesehed made in mongolia gesen oims bandaash, umd gutalnaas avaad barilgiin materialuudaa hurtel uursduu hiigeed dotooddoo niiluuleh bolomj garah baihdaa

                                                                  uls tur ba ard tumen

mongold yag niigemd heregtei hun hovor boljdee haraanii shil costyumnaas saldaggui lector,manlailagch  iltgegch nar, barilddag heseg, duuldag heseg, zagvar umsdug, boslogo hiideg jagsdag neg heseg, uls turuur huutsuldsun neg heseg, oyutan nertei hot huduugiin heden myangan nuhdvvd, chenjuud, shownii yurtuntsiihun, atamanuud geed l yurunhiiduu niigemd ontsiin uureggui nuhdvvd l ih baihaas yag bayalag buteedeg ajil hiideg buteelch hun hovordjee. deer ni diilenh ni oyun sanaanii huvid yaduu setgedeg yaduu hun yaduu setgedeg gedegeer teren deer ni mungutei humuus ni belen mungu amlana, tarhiig ni ugaana, 5000tug taraagaad l ,yuch hiisnii hereggui 1saya 500000g ugnu,huuhduud chini surguulid unegui surna, huntei suuval 500000tug, huuhed gargaval bas mungu avna geed l hodooroor ni toglood baihad uuniig ni setgeh chadvartai yadaj haanaas yaaj mungu olj taraah geed baigaag ni ch sonirhoh chadvargui humuuseer duurchdee ene bol heterhii haranhui buduuleg muiharduu baigaagiin ilrel baihdaa iimerhvv ard tumniig ch tenegtuulhed amarhandaa

                                                                          eruul mend

huh hot beejin geed l uragshaa manaihan munguu bariad l tsuvsaar l baina yaagaad gevel buruu hoolloj buruu amidarsaar 50 duhuud l bugd hodood eleg muutai hortoi horgui havdartai boldog bolchij. terniig ni mgl-d onoshlood emchlene gej baidagguin bh jild heden tugrug yuan bolj uragshaa garch hujaa nariin hodoodond ordogiin buu med ug ni bol ene belneer taraagaad baigaa munguu tsugluulbal uchnuun mungu bolno doo tuugeeree heden chashiisen zaluusiig gadaadad surgaad endee ij buren orchin uyiin onoshlogoo, emchilgeenii tuv neegeed tonog tuhuurumjiig ni avchraad harin uvchtei irgedee hunbgululttei emchleed uvchnuus ni salgaval zugeer mungu taraasnaas arai l ilvv heregtei baihdaa

                                                                     avilgal heel hahuuli

mgl-d ugaasaa yamarch yuman deer ene asuudal garch irdeg neg talaasaa hundreltei shudarga bus asuudal bolovch mungutei hund bol ajil turuluu hurdah shuurhai buteeh, asuudliig zohitsuulhad bol hamgiin shildeg naidvartai l arga yumdaa. odoo ch tegeed buh darga nar l ene hergeer shorond suugaad duusah ni dee jiriin l baidag zuil shig l bolj. buh tender , tusul enenees bolood chanargui hulhinii yum bolj huvirch baina daa.shineer tavisan jil bolgon zasdag chanargui zamuud, salhind savaad unachdag gerliin shonguud, heden zuun saya tugrugnii unetei neg udaagiin hiimel tsetsegnvvd, hiimel zulegnuud , geed l hujaagaas hamgiin hyamdhan hogiig ni zuuj avchraad hamgiin unetei bolgood baihaar suuldee ulaanbaatar hot yag l hyatdiin neg hot yumu ereen shig l bolj baina daa. harin avilgal baihgui mungu ideegui zuil gevel yaponchuudioin tavisan narnii zam l baina daa uchnuun jil bolohod neg hagarhai ch baihgui, neg ch zasvar hiigeegui uneheer yum hiij sursan, chanartai ajilsag shudarga humuusiin hiisen yum ni hurtel yag tiim baih yumdaa

                                                       undesnii uzel ba huvtsas zagvar

undesnii uzel, eh oronch uzel, undserheg uzel geed uzluudiig hoorond ni sain yalgaj salgaj oilgovol asar ih zurvvtei yum.ug undes ,ugsaa garval, uvug deedes yos zanshil, gazar nutag geed uuriin gesen undsen gol zuilseeree baharhah uzliig undesnii uzel gehed busad buh zuil, buh undesten, ornuud yuch bish zuvhun mongoliin buh zuil tugs tuguldur geh busdiig huleen zuvshuurduggui het undserheg uzel gedeg bol mash ayultai muiharduu uzel. gar utas,gutal huvtsas, hool huns, unertei us ,elektron baraa geed l alham tutamdaa gadnii yumiig hereglej baij zuvhun mgl hooloo iddeg, mgl huvtssaa umsdug gej tom tom yarisan zaluus tv-r ih gardag boljee esvel fashist huvtsastai halt harahad barag tsagdaa tsergiin huchnii baiguullagiin ajiltnuud shig has temdegtei zaluuchuud sunsnii bayart oroh gejagamu jujigt togloh gejagamu germany tsergiin huvtsasiig ij burneer umschuud l uuriiguu jinhene mgl hun geed yariad baih yum. huvtsas gesenees manai tsagdaa tsergiin huvtsas neg l bishee material muutai, zagvar muutai, uzemj baihgui, biyd evgui yalanguya hundet haruuliin huvtsas gej hyatad kinonii baatar shig gyaltganasan tolitoi neg l hudlaa hoshin shogiin huvtsas umsuultsenter chigt ni solimoor yumdaa gadaadiin zochidtoi hamgiin turuund nuur tuldag humuus gehed harhaar umnuus ni ichih yumdaa tsagdaa nar gej buunduu zogsch baigaa ni har hereenvvd shig zolbin huvtsastai ug ni gadaadiin ornuudaas huulbarlasan ch yaahav joohon surtei tsemtsger chanartai huvtsastai baival zugeer bh yumdaa.

                                                                    hevlel medeelel

setgetsiin uvchtei bainuu soliootoi bainuu duriin durak ni mungii ni uguud zuragtaar reclam shig l bainga garch esvel hevleliin baga hural hiilgej solgoi hooloitoi haltar batsaanuudiin utgagui ichmeer duu, clipnuud duraaraa tsatsagdah boljdee ug ni tiimerhvv yum bas joohon hyanalttai baimaar bgan. ug heleh erch chuluuteich gesen sanaan zorgoor bult bult userch olon niitiin medeelliin heregsleer munhag ardiig munhruulj hudlaa yariad baigaa nuhdvvd ih baina daa. deer ni ene olon tv-nuud solir, hyalar gutal tosoldog batsaan shig shar ustei yamarch hamaagui nuhdvvdeer medee unshuulj hutlvvlj baigaa ni dotoodiin uzegchid, gadaadiin humuus harahad bas evgui yumaa kinonii orchuulga, zuv bichih durem, hel yarianii hugjil gej buur baihgui yadaj baihad neg taliig barisan zahialgat nevtruuleg tsatsdag neg hunii tuluu yumu ali neg namiin tuluu ajildag  yamarch hevleliin erh chuluu baihgui tarhi ugaah zoriulaltiin tv nvvd ih boljdee. uun deer joohon negdsen hyanalt standart heregtei baihaa

                                                                     arhidalt tamhidalt

mgl-d uneheeriin saihan hugjij delhiin jishigt hursen yum yum ni deeshilj baigaa gants yum ni arhi , pivo l baina daa ene tuhaid ta buhen commentoor nemj bichne bizdee ushuu asuudal zunduu baigaach bichleg arai urt boloh geed baina ingeed duusgaya daa                        to be continued

Монголчууд 70 жил оросын хараанд социализм байгуулна гэж хөөрч давхиад 90 онд ардчилсан хувисгалтай золгож 20 жил болжээ. Гэвч хэт туилширч одоо 2 хуваагдан нам болон талцаж бие биеэ үгүисгэсээр л байна. Миний хувид али нэг талд нь орох биш өөрийн бодлоор дүгнэлт өгч бүхэлд нь харахыг зорилоо. юм болгон 2-с дээш талтаи байдаг. Монголчуудын хувьд 70 жил социализмын, 20 жил ардчилалын замаар явсан билээ.

                                                       Социализм.

                                                       давуу тал:

1: 19-р зууны эхээр устаж үгүи болж буи орны тоонд багтаж 600000 гаруи харанхуи бүдүүлэг иргэдтэй түүнээс 10% лам нар эзэлж, өвчин эмгэг газар авсан үед орос ах нар социализмийг импортолсны ачаар нэг улс болж сэргэсэн билээ.

2: соц нийгмийн үед эмч нар хүн ардыг эрүүлжүүлж орчин үеийн эмнэлэг буи болжээ.

3: орны цагаан даавуу, шүдний сойз, бандааш, гэдгээс авахуулаад боловсон амьдралд оруулжээ.

4: машин барих, утсаар ярих, радио телевиз гэх мэт техник технологийг мэдрүүлжээ.

5: хүн амыг 100% бичиг үсэгтэй болгожээ.

6: алдарт эхийн одон, хүүхэдгүин татвараар хүн амын тоог өсгөж тухаин үед 10 хүүхэдэй айл нормал баижээ.

7: сургууль, эмнэлэг, тэтгэвэр зэрэг нийтийн халамж үилчилгээг нэвтрүүлжээ.

8: утга зохиол, урлаг соёл, үзвэр үилчилгээг хөгжүүлжээ.

9: батлан хамгаалах арми болон цэрэг зэвсэгтэи болж

10: монгол улсыг НҮБ-д албан ёсоор бүртгүүлжээ.

11:их хүрээг орчин үеийн улаанбаатар хот болгожээ.

12:хүн бүрийг ажилтаи орон баиртай болгожээ.

13:төрөл бүрийн шинжлэх ухааны ажил, судалгааг хийж баижээ.

14:хамгийн чухал нь али ч баигууллага албан тушаалтан хувь хүнийй хариуцлага маш өндөр баижээ.хүлээсэн үүргээ ухамсарладаг.

                                                           Сөрөг тал

1:Оросоос хараат өөрсдийн эрх мэдэлгүи баижээ. улсын төсвийг хүртэл москвагаас баталдаг баиж.

2: Хувь хүн эрх чөлөө гэсэн оилголтгүи баиж.хүн бол социализмд хүрэх 1ширхэг эс баижээ.

3: 1нам 1хүнийг тахин шүтэж оросоос өөр улс баидаггүи мэт баригдмал харанхуи баижээ.

4: Өөрийн гэсэн зорилго, сэтгэхүи, улс төр бизнэсгүи намаар тархиа угаалгасан робот шиг бaижээ. ухаантаи тэнэг ялгаагүи адилхан ажил хийж цалин авдаг баижээ. хувь хүний авьяас чадвар хавчигдаж баижээ.

5: Нам гэж гүисэн хүмүүс орос монголын наирамдлыг магтсан туилширсан зохиолч нь 40 50мянгатад анх баиранд орж тушаал дэвшиж Р.Чоином шиг хараат бус сэтгэдэг өөрийн бодолдоо үнэнч хүмүүс нь шоронд ордог цөлөгддөг хэлмэгддэг баижээ.

6: Оросын нэг муж мэт хэт оросжсон баижээ. Бүх юм нь оросых бүгд оросоор яридаг орос суваг л гардаг.

                                                             Ардчилал давуу тал:

1: Гадаадын аль ч оронд чөлөөтэи зорчих болжээ.

2: Олон ургалч үзэл олон намын тогтолцоо сонгох сонгогдох эрх буи болжээ.

3: Хувь хүний эрх, эрх чөлөөг дээдлэв.

4: юм үзэж нүд таилав.

5: Оросоос салж өөрийн замаар алхав.

6: Хүмүүс хөрөнгөтэи болж үндэсний хөрөнгөтнүүд буи болж хувь хүн эрх чөлөөтэи хөрөнгөтэи болов.

7: Улс орнуудтаи чөлөөтэи харилцаж чөлөөт худалдаа хийх болов.

8: Чөлөөтэи сэтгэж хийх боломжтои болж хуульд хориглосноос бусдаар юуч хийсэн чөлөөтэи болжээ.

9: Өөрсдөө сэтгэж, хөдөлмөрлөж баялаг бүтээх боломжтои болов.

10: Чингис хаан, цагаан сар, шашин , өөрсдийн язгуур угсаа үнэн түүхээ сэргээж түүгээрээ хэнээс ч аилгүи бахархах болов.

11:Гадаадын өндөр хөгжилтэи орнуудын хөгжил дэвшил хүчтэи орж ирэв.

12:Олон улсад оросын дагавар орон, хятдын нэг муж гэсэн оилголттои баисныг няцааж олон улсын тавцанд бие даасан субьеот гэдгээ мэдүүлэв бас таниулав.

                                                           Сөрөг тал

1: Хэт задгаирал анархизм газар авав.

2: Эрх чөлөө гэж ярих нь улиг болж үүрэг хариуцлага алдагджээ.

3: Баян хоосны ялгаа туилдаа хүрч тэнцвэргүи баидал үүсэв.

4: Урид өмнө төдийлөн гарч баигаагүи шинэ гэмт хэргүүд, гаж үилдлүүд гарах болов.

5: Чөлөөт эдийн засаг нэрийн доор баигалтаи хаир гамгүи харицаж зүи бусаар ашиглав.

6: Үндэсний аюулгүи баидал алдагдхад ардчилал нэрийн доорхь замраагүи явдал нөлөөлж баина. удмын сангийн аюулгүи баидал, хүнсний аюулгүи баидал, баигбль орчны аюулгүи баидал гэх мэтээр.